Yelken
Rehberi.
Yelkenli Teknede Yanaşma ve Ayrılma.
Yelkenli teknede yanaşma ve ayrılma, yelken eğitimi alanların en çok çekindiği ve en hızlı geliştirdiği becerilerden biridir. Tekne frenle durmaz. Rüzgar ve akıntı her seferinde planı değiştirir. Kalamış Marina’da bu manevraları yıllardır öğretiyoruz; hepsi birkaç ilkeye dayanıyor. Rehberin sonundaki Yanaşma ve Ayrılma Oyunu ile bu ilkeleri ekranda deneyebilirsiniz.
Manevrayı belirleyen dört etken
Rüzgar: Mümkünse rüzgara karşı yaklaşıyoruz. Rüzgar fren görevi görür, hızı kontrol etmek kolaylaşır. Rüzgar rıhtıma doğru esiyorsa tekne kendiliğinden yaklaşır, açığa esiyorsa uzaklaşmaya çalışır. Yaklaşma açısını buna göre ayarlıyoruz.
Dümen: Hızı olmayan tekne dümen dinlemez. Dümen dinleyecek kadar hızlı, çarpsa zarar vermeyecek kadar yavaş hareket ediyoruz. Tornistanda dümenin etkisi azalır palanın yapısından dolayı dümene çok yük biner ve ani savrulmalar olabilir. Bundan dolayı özellikle tornistanda elimiz dümene yapışıyor.
Pervane: Çoğu tekne tornistanda kıçını bir yana çeker. Hangi yana gittiğini kalabalık bir marinada değil, açık suda deneyerek öğrenin. Savrulmayı bilen dümenci onu önceden dengeler. Pervane etkisi özellikle tekne durağan haldeyken, durmaya ya da hızlanmaya başlarken hissedilir.
Akıntı: Akıntı su altındaki gövdeye etki eder ve tekneyi rüzgardan farklı biçimde sürükler. Rüzgar ve akıntı ters yönden geliyorsa güçlü olana göre plan yapıyoruz.
Dümen, pervane ve salma suyun altında kaldığı için manevrada neyin tepki verdiğini gözle göremeyiz. Aşağıdaki görsel bu üç parçanın yerini gösteriyor.

Yanaşma ve ayrılma · Altın kurallar
Rüzgar üstü halat yanaşırken ilk, ayrılırken son.
Hangi yöntemle yanaşırsak yanaşalım, altı kural hiç değişmiyor. Ayrıntılarını aşağıda tek tek anlatıyoruz.
- 01Rüzgarı oku
Rüzgara ve akıntıya bakıyoruz. Hangisi daha güçlüyse manevrayı ona göre planlıyoruz.
- 02Yanaşırken ilk rüzgar üstü
İlk halatı rüzgar üstünden alıyoruz. Rüzgarın savurduğu tekneyi o halat tutar.
- 03Ayrılırken son rüzgar üstü
Rüzgar üstü halatı en son bırakıyoruz. Tekne manevranın sonuna kadar kontrolümüzde kalıyor.
- 04Hızı düşük tut
Tekneyi halatla değil, geri yol ve açmazla durduruyoruz.
- 05Elini güvende tut
Halatı ele ya da vücuda dolamıyoruz. Tekneyi elle durdurmuyoruz, usturmaça bu iş için orada.
- 06Görevleri paylaş
Halatı kimin atacağını, kimin bağlayacağını manevradan önce konuşuyoruz.
Halatları ve usturmaçaları önceden hazırlayın
Yaklaşmadan önce halatları ve usturmaçaları hazırlıyoruz; rıhtımda aceleyle bağlanan halat manevrayı bozar. Usturmaçaları yanaşacağımız bordaya, suya değmeyecek ama rıhtıma da çarpmayacak yüksekliğe asıyoruz. Normal şartlar altında usturmaçalar teknenin en geniş kısmına asılırlar. Pürmeçe teknenin ileri geri kaymasını tutar. En az iki pürmeçe hazırlıyor, boylarını tekne boyundan kısa tutmuyoruz.
Halatın ucuna kroz atıp koç boynuzuna geçiriyoruz. Karaya gidecek kısmı vardevelanın içinden geçiriyoruz. Koç boynuzu ve vardevela gibi donanımları teknenin kısımları sayfamızda bulabilirsiniz. Dalgalı havada açmaz halatları bordayı rıhtıma paralel tutar.
Yanaşma şekilleri
Kalamış Marina'da iki düzende yanaşma öğretiyoruz: marinada kıçtan veya baştan kara, rıhtımda aborda. Hangisini seçeceğimiz marinanın düzenine, rüzgara ve ekibin büyüklüğüne bağlı. Her düzenin yanaşma ve ayrılma adımlarını aşağıda anlatıyoruz.
Marinada
Marinadan yanaşma ve ayrılma
Kıçtan kara ya da baştan kara bağlanıyoruz. Rüzgara göre plan yapıyoruz ve herkes ne yapacağını gayet iyi biliyor.
Marinadan yanaşma ve ayrılmaRıhtımda
Rıhtıma aborda olma
Tekne rıhtıma paralel bağlanıyor. Usturmaçalar vardavelaya yanaşacağımız taraftan asılıyor. Baş ve kıça koltuk ve açmaz halatları hazırlanıyor.
Rıhtıma aborda olmaMarinaya yanaşma ve ayrılma
Marinada yanaşma: kıçtan kara, tonoz
Marinada kıçtan kara olmak yaygın tercihtir, çünkü rıhtımdan tekneye geçmek kolaylaşır. Baştan kara olmak ise ileri giderken tekneyi daha rahat yönlendirdiğiniz için tek kişilik ekipte işe yarar ve kokpitte mahremiyet verir. Tonoz, deniz tabanındaki beton bloğa bağlı, tekneyi baştan tutan halattır; yukarıdaki su altı görselinde 04 numaralı parçadır.
- Hazırlığı limana girmeden önce, rüzgara göre planlıyoruz.
- Usturmaçaları asıyor ve marinayla evrensel yat kanalı olan 72 ya da 73 üzerinden iletişime geçiyoruz (bazı marinalarda kanal değişebilir).
- Marina içinde manevraya uygun bir yerde tornistan yapıyor, ağır yolla bağlanacağımız rıhtıma yaklaşıyoruz.
"Kalamış Marina, Kalamış Marina, burası Falcon. Giriş yapacağız, palamar desteği rica ediyoruz."
"Falcon, burası Kalamış Marina. Lütfen girişte bekleyin, arkadaşlar birazdan yardıma geliyor."
Tornistana geçmeden önce kıçı ileri yolda çevirin
Tornistanla dönmek zordur, ileri yolda dönmek ise kolaydır. İleri giderken su dümenin üzerinden akar ve dümen tekneyi hemen dinler. Tornistanda bu akış tersine döner, dümen zayıflar ve dümene çok yük biner.
Bu yüzden kıçı yanaşacağımız yöne tornistana geçmeden önce, ileri yolda çeviriyoruz. Rıhtım sancak tarafımızdaysa dümeni iskeleye kırıyor, ileri yolda kıçı sancağa, yani rıhtıma doğru savuruyoruz. Kıç yerine oturunca yolu boşa alıyor, sonra tornistana geçiyoruz. Bundan sonra dümeni ortada tutuyor ve teknenin düz geri gitmesine izin veriyoruz.
Tornistanda dümenle yön düzeltmeye çalışmak manevrayı baştan bozar. Yön bozulduysa tornistanı sürdürmüyoruz. Yolu boşa alıyor, ileri yola geçiyor, kıçı yeniden hizalıyoruz. Pervane etkisini de hesaba katıyoruz. Kıçın hangi yana çekildiğini açık suda denediyseniz, ileri yolda çevirirken o çekişi de hesaba katabilirsiniz.
Rüzgarüstüne kıçtan kara yanaşma
- Önce rüzgarüstü halatı alıyoruz, yarım volta pozisyonunda tonozun bağlanmasını ve yerinin ayarlanmasını bekliyoruz.
- Rıhtıma yanaşmaya başlarken palamar botu, kıyıda önceden bağlı olan tonoz halatını çözüp teknenin başına getiriyor ve baş koç boynuzuna bağlıyor. Bu sırada rüzgaraltında kalarak teknenin o yana savrulmasını da engelliyor.
- Tonoz sabitlendikten sonra makinada geri yol vererek ya da kıç rüzgarüstü palamarı çekerek kıyıya olan mesafeyi ayarlıyoruz. Ardından rüzgaraltı halatını bağlıyoruz. Amacımız teknenin iki yanının da rıhtımdan eşit mesafede durması.
Rüzgaraltına kıçtan kara yanaşma
- Bu sefer rüzgarüstü halat tonoz olduğu için önce onu bağlamamız gerekiyor. Rıhtıma yanaşmaya başlarken palamar botu, kıyıdaki tonoz halatını çözüp teknenin başına getiriyor ve baş koç boynuzuna bağlıyor. Bu sırada rüzgaraltında kalarak teknenin o yana savrulmasını engelliyor.
- Tonoz sabitlendikten sonra makinada geri yol vererek ya da kıç rüzgarüstü palamarı çekerek kıyıya olan mesafeyi ayarlıyoruz. En son rüzgaraltı palamarı bağlayarak yanaşmayı tamamlıyoruz. Amacımız yine teknenin iki yanının da rıhtımdan eşit mesafede durması.
Marinada yanaşırken en zor olan bir yan tekne yerinin boş olmasıdır. Özellikle rüzgaraltındaki yer boş ise tekne kolayca rüzgaltına doğru savrulur. Bundan dolayı tekne üzerinde herkesin ne yapacağını çok iyi bilmesi ve gerektiği kadar hızlı bir şekilde yapması gerekir.
Marinadan ayrılma
Ayrılmadan önce tonoz halatının teknede roda ettiğimiz kısmını rıhtıma bağlıyoruz. Döndüğümüzde onu rıhtımdan alıp başa taşıyor ve tonozu yeniden bağlıyoruz.
Halatları altın kurala göre çözüyoruz: rüzgarüstü halat en son. Rüzgar baştan esiyorsa önce kıç palamarlarını, sonra tonozu bırakıyoruz. Rüzgar yandan esiyorsa sıra rüzgaraltı kıç palamarı, tonoz ve rüzgarüstü kıç palamarı oluyor.
Tonozu bıraktıktan sonra batmasını bekliyoruz; yüzeydeki halat salmaya dolanabilir. Ardından ileri yolla çıkıyor, komşu teknelerin tonoz halatlarından uzak duruyoruz.
Marinadan çıkar çıkmaz usturmaçaları topluyoruz. Seyir esnasında bordandan sarkan bir usturmaça bizim için görüntü kusurundan fazlasıdır: teknede neta değildir, yani düzen ve disiplinin eksik olduğunu gösterir. Denizcilikte bu hareket görgüsüzlük sayılır, biz de eğitimlerimizde böyle öğretiyoruz.
Rıhtıma aborda olma
Aborda yanaşma: pürmeçe ile yan yanaşma
Yan yanaşmanın en güvenli yolu pürmeçedir. Kıç orta pürmeçeyi önceden hazırlıyor, rıhtıma yaklaşık 45 derecelik açıyla çok yavaş giriyoruz. Pürmeçeyi bir babaya veya koç boynuzuna veriyoruz. Ardından pürmeçeye karşı hafif ileri yol veriyoruz. Tekne rıhtıma yaslı kalır; diğer halatları sakince karaya taşırız.
Bu yöntem tek başınıza da iyi çalışır, çünkü tekneyi tutan şey pürmeçe olur. Halat gerilmeden yol vermiyoruz. Karaya geçerken atlamıyoruz, adım atıyoruz.

Pürmeçe manevrası ile rıhtımdan ayrılma
Rüzgâr tekneyi rıhtıma bastırıyor, baş ve kıçımızda da tekneler varsa baş pürmeçe halatı ile önce kıçı açıyoruz. Rıhtım tarafında başın en geniş noktasına ek bir usturmaça koyuyoruz. Pürmeçe halatını rıhtımdaki babadan çift kat dönüyor, iki ucunu da teknede tutuyoruz. Dümeni rıhtıma kırıp motoru yavaşça ileri yola alıyoruz; baş usturmaçaya yaslanır, kıç açılır. Yeterince açılınca yolu boşa alıyor, pürmeçenin bir ucunu bırakıp halatı hemen topluyoruz. Halat suda kalırsa pervaneye dolanır. Sonra tornistana geçip dümen ortada geri çıkıyor, arkamızdaki teknenin açığını geçince önce boşa, sonra ileri yola alıp dümeni rıhtımın ters tarafına kırarak uzaklaşıyoruz.
Sık yapılan altı hata.
- 01AbordaBir yere aborda olmadan önce pervane etkisini açık suda denememek.
- 02Her yanaşmaHalatları ve usturmaçaları yaklaşmadan önce hazırlamamak.
- 03Kıçtan kara (Akdeniz usulü)Demir hattını yetersiz verip demir tutmadan rıhtıma yaklaşmak.
- 04Kıçtan karaGeri yolda komşu teknenin demir ya da tonoz hattını kapmak.
- 05Kıçtan karaRıhtıma atlamak. Adım atın.
- 06Her yanaşmaTeknede çözülemeyen veya ayarlanamayan bir halat bağlamak.
Yanaşma ve Ayrılma Oyunu: Yelken Simülasyonu
Yanaşma ve Ayrılma Oyunu, AlfaLab'ın tarayıcıda oynanan yelken oyunudur. Rehberde anlattığımız manevraları bu tekne simülasyonunda ekranda denersiniz. Tekneyi gaz ve dümenle yönlendirir, halatları kendi seçtiğiniz sırayla bağlarsınız. Rüzgarın yönünü ve şiddetini de değiştirebilirsiniz.
Dört senaryo var: kıçtan kara, baştan kara, aborda ve ayrılma. Kıçtan ve baştan karada tonoz halatı ile palamarlar, abordada baş ve kıç palamarı ile pürmeçeler devreye girer. Bilgisayarda ok tuşlarıyla, telefonda ekrandaki kumandayla oynarsınız.
AlfaLab Yanaşma ve Ayrılma Oyunu
Gaz: ↑ artır, ↓ azalt (geriye geçer), Space boşta · Dümen: ← iskele, → sancak (baş o yöne döner, geride de · basılı tut, bırakınca ortalanır) · Halatlar: 1–4 bağla / çöz · [ ] son halatı boşalt / sık · P duraklat · R baştan
Kumanda
Hız 0,0 kt · Baş 0° · Süre 0:00
Rüzgar sürüklenmesi 0,0 kt
Halatlar
Halat, bağlanacağı yere yaklaşınca bağlanabilir ve çerçevesi yeşil yanıp söner. Bağladıktan sonra gerginlik çubuğu ve Çöz düğmesinin rengi halatın durumunu gösterir: kırmızı gevşek, çubuk dolup yeşil olunca tamam. Sık ve Boşalt ile boyunu ayarlarsın.
Hedef durumu
Halatları bağlamak yetmez: boşlarını al (Sık) ve tekneyi gölgeye oturt. Hepsi tamamlanınca bir buçuk saniye beklenir, oyun o zaman biter.
Bağlama sırası
Rüzgar
Komşu tekneler
Ayarlar
Duran teknede rüzgar başı rüzgar altına savurur; hız ve pervane suyu arttıkça etki azalır. 0 = kapalı.
Zaman hızı yalnızca simülasyonu hızlandırır, kumandalar gerçek zamanlı kalır.
Yanaşma ve ayrılmayı teknede öğrenin
Bu manevralar yazıyla anlaşılır, teknede oturur. Kalamış Marina'dan 4-6 kişilik gruplarla çıkıyoruz. Yanaşma ve ayrılma gibi manevraları gerçek teknede, ekip görevlerini dönüşümlü üstlenerek çalışmak istiyorsanız Temel Denizcilik ve Yelken Eğitimi'ne göz atın. Amatör Denizci Belgesi için başvuru ve sınav koşullarını Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'nın sayfasından kontrol edebilirsiniz.

