Denizde Navigasyon ve Mevkii Tayini

Navigasyon Nedir?

Denizde navigasyon, tekneyi güvenli ve doğru biçimde hedefe ulaştırmak için yapılan planlama ve yön bulma sürecidir. Harita okumak, kerteriz almak ve mevkii tayin etmek bu sürecin temel adımlarıdır. Navigasyonu iyi bilen bir yelkenci, hem açık denizde hem kıyı sularında güvenle hareket eder.

Kerteriz Nedir?

Kerteriz, ölçümünü aldığımız cisim ile manyetik kuzey arasındaki açıdır. Kerteriz alırken iki şeye dikkat etmek gerekir: neye kerteriz aldığımız ve o cismin deniz haritasında işaretli olup olmadığı. Haritada yer almayan bir cisme alınan kerteriz mevkii tayininde kullanılamaz.

Deniz fenerleri, adalar ve diğer sabit yapılar en güvenilir kerteriz nesneleri arasındadır. Kardinal şamandıralar da mevkii tayininde sıkça referans noktası olarak kullanılır.

Mevkii Tayini Nedir?

Mevkii tayini, denizde bulunduğumuz konumu tespit etme işlemidir. Denizde navigasyonun en kritik adımıdır. Rotamızda nerede olduğumuzu, rotadan sapıp sapmadığımızı ve ne kadar saptığımızı mevkii tayini sayesinde öğreniriz.

GPS ile tayin en hızlı ve kolay olanıdır. Günümüzde Navionics gibi dijital harita uygulamaları bu süreci daha da erişilebilir hale getirmiştir. Denizcilik haritası üzerinden yapılan tayin ise teknik bilgi gerektirir ve GPS’in çalışmadığı durumlarda hayat kurtarır. Bu yazıda harita üzerinden yapılan iki yöntemi inceliyoruz. Denizde navigasyonu uygulamalı öğrenmek istiyorsan yelken eğitimi programlarımıza göz atabilirsiniz.

İki Kerteriz Noktasıyla Mevkii Tayini

Bu yöntem, aynı anda iki farklı cismi görebildiğimiz durumlarda uygulanır. Kerteriz pusulasıyla her iki cisme ayrı ayrı kerteriz alınır. Alınan açılar, pusula gülü yardımıyla deniz haritasına çizilir. İki kerteriz çizgisinin kesiştiği nokta, harita üzerindeki kesin mevkiimizdir.

Bu yöntemde kerteriz alınan cisimlerin uzaklığına dikkat etmek gerekir. Cisimlere yakınken yapılan birkaç derecelik hata büyük sorun yaratmaz. Ancak uzak cisimlere kerteriz alınıyorsa 1 derecelik hata bile 60 millik mesafede rotadan 1 mil sapma anlamına gelir. Ayrıca iki kerteriz noktası arasındaki açı en az 30 derece olmalıdır; aksi halde kesişim noktası belirsizleşir.

Tek Kerteriz ve Derinlik Tayiniyle Mevkii Tayini

Tek kerteriz, bize yalnızca üzerinde bulunduğumuz hattı verir. Bu hattın neresinde olduğumuzu bulmak için deniz haritasındaki derinlik bilgisinden yararlanırız. Iskandil ile ölçülen derinlik, haritadaki eş derinlik eğrileriyle karşılaştırılır ve mevkii tahmin edilir.

Bu yöntem, derinliğin hızlı değiştiği bölgelerde daha güvenilir sonuç verir. Derinliğin geniş alanlarda sabit kaldığı yerlerde yalnızca fikir verir; kesin tayin için yeterli değildir.